Kaka gik madongo ma nenore e pi, taya mag pi ok med mana ler ma rieny e otieno, to bende gimedo bedo maber e pinyno duto kokalo kuom ler kod tipo ma giketo. Kata kamano, bedo e pi kuom thuolo malach, bedo e piny ma ng’ich, kod bedo gi ng’iyo kinde ka kinde, miyo gibedo moti mapiyo. Gik ma itiyogo e rito gik moko kaluwore gi yore mag sayans nyalo medo kinde ma taya mag pi ma pong’o pi nyalo tiyogo kendo geng’o gik ma nyalo kelo nengo maduong’ ka iloso kata iloko gik moko kinde ka kinde. Gigi maluwogi gin paro mag rito kod chenro mag kit taya mopogore opogore mag pi ma pong’o pi.
1. Nonro ma pile ka pile (Juma ka juma)
Kata ka taya mar pi ma pong’o pi nenore ni tiyo maber, ber ka itimo nonro mapiyo juma ka juma:
1. Rang’o gi wang’: Rang’ ot mar ler mondo ine ka be nitie gik ma ng’injo, ma ng’injo, kata ma ng’injo ochokore, ahinya ahinya e gik ma ng’injo.
2. Test mar Tich: Ket ler gi lweti mondo ing’e ni lerno rieny maromre kendo ni ler moro amora ma rieny kata ma rieny matin.
3. Teko kod Waya: Rang ka be nitie gik ma tudruok mag kebo ma ok ng’ich kendo ka be nitie gik ma okethore kata ma okethore e ng’ut waya nikech bedo e pi kuom thuolo malach.
Tip: Ka ifwenyo ni pi ng’injo kata ni nitie gik ma ok odhi kare e sakiut mar stima, ng’ad stima mapiyo kendo itud gi ng’at mong’eyo tichno.
II. Loso matut (Dwe ka dwe)
Gik ma dongo e piny, algae, kod gik ma ng’ato nyalo ng’ado e pi ma wuok e pong’o pi nyalo ng’ado e wi taya, ma nyalo ketho kaka ler nyalo ng’ado kendo kaka liet nyalo ng’ado. Owinjore itim gik maluwogi mag lwoko ot dwe ka dwe:
1. Wek Teko: Wek teko maduong’ ma kelo teko kendo igol pi e pool mondo ine ni nitie gik ma nyalo kelo hinyruok.
2. Gol Lamp: Gol oko taya mar pi ma ng’we ng’ar kendo iti gi buras ma nigi yier mayom- mondo igol gik moko duto ma ni e wi lowo kod algae.
3. Ket kendo Ket gik ma nyalo kelo tuoche: Ket ringre taya (ma ok oting’o board mar sakiut) e pi ma nigi vinegar marachar ma oting’o pi (ratio mar 1:10) kuom dakika 10 mondo ogol gik moko duto ma ng’ato nyalo ng’ado, kae to ilose gi pi maler.
4. Weyo kendo ng’iyo: We mondo otwo maber kapok iketo kendo. Kendo, ng’i ring’o ma iketoe ring’o mondo ine ka be dwarore ni olok.
Ng’e ni: Kik iti kod gik ma nyalo ketho gik ma nyalo ketho taya mag LED mondo kik oketh balb mag LED.
III. Rito malong'o (Dweche adek ka dweche)
Taya mag pi dwaro rito maber moloyo bang’ dweche adek ka adek, ka iketo pach kuom gik maluwogi:
1. Tem mar Seal: Pong’ ringre taya gi pi maler kendo iwe obed kuom seche moko. Rang ka be nitie pi ma ng’ich kendo ilok ring’o mag O- ma oseti mapiyo.
2. Tem Sakiut: Ti kod multimita mondo ipim voltej kod stima mondo obed motegno. Rang’i trafoma kod gik ma nyalo ketho pi mondo ine ni nitie oksijen.
3. Rito Kama Rieny Owuokie: Ka itiyo gi taya ma nigi halogen kata ma xenon, ler gik ma rieny kendo ilok kaka ler rieny. Ka in gi taya mag LED, rang’i ka be nitie buru ma ochokore e sink mar liet.
Paro Maduong’: Kapok itiyo kode e kinde chwiri, ne ni igolo pi moro amora ma ochokore e taya kendo ikete kama onge yamo.
IV. Rito Higa ka Higa (Higa ka Higa)
Timo lokruok matut mogik dichiel e higa mondo imed kinde ma gitiyogo tiyogo:
1. Loki gik ma oseti: Kaka gik ma geng’o raba kod gik ma geng’o kebo ma ok donjoe pi. Gik ma orijinol ema ihero.
2. Loso Sakiut ma Owinjore: Ket teko e wi waya kendo iket gimoro ma ok nyal donjo e yamo.
3. Pimo kaka ng’ato tiyo: Pim data ma ne ondiki e chakruok mar ler. Kapo ni ler ma ng’ich okadho 30%, igolo paro ni mondo ilok module ma kelo ler.
Pogruok mag rito kit ler mopogore opogore mag pi ma wuok e pi
• Taya mag LED: Ginyalo dak kuom kinde malach (higni ma romo 5-10), to dwaro ni ng’ato oket ritruok e wi liet mondo kik ler ma kelo liet okethre.
• Taya ma nigi halogen kata xenon: Taya ma riembo ler dwaro ni olosgi kinde ka kinde (e dweche ariyo ka dweche ariyo), kendo ngima mar tayano nyalo bedo higni 1-2.
• Gik ma rieny e bwo pi: Kuonde ma nigi presa mang’eny dwaro ni ng’ato oket gik moko e bwo pi, omiyo, owinjore ni otim nonro mar presa bang’ dweche auchiel ka auchiel.
Ka iluwo chenro mar rito gik moko ma osewach malo kanyo, ok inyal mana rito ler ma itiyogo e pong’o pi ma rieny, to bende inyalo dwoko piny ahinya luoro mar rito gik moko marach. Omiyi paro ni mondo olos buk mar rito gik moko mondo ondik weche matut mag rito gik moko duto mondo omi ng’ato obed gi nyalo mar rito gik moko bang’e. Ka itiyo gi yore mag sayans, taya mag pi ma itiyogo biro bedo gik ma ok bi rumo e kinde ma ibiro nenoe pi!
